Maxaa Ka Jira in Reer Himyar ( Xin-Yar ) ay Xeebaha Banaadir Mar Xukumayeen…

Asc….. Caweysin Wanaagsan Jaalayaal 08/08/21

Muqdisho waa magaalo aad u fac weyn, kana da ‘weyn sida loo haysto balse dadku badankood xitaa ma dareemaan, Boqortooyadii ugu horreysay ee xukuntay Muqdisho waxay ahayd boqortooyadii Tubba ’ee boqortooyadii Reer Himyar, oo uu la jiray boqorka“ Ascad Karb ”. Ascad Karb waxay u badan tahay inuu yahay Ascad Abu-Karib ibn Malik-karib, oo ahaa boqor reer Yaman ah oo xukumay intii u dhaxeysay 418 iyo 433 CE isla markaana qaatay diinta Yuhuuda, bulshada Yuhuuda ee Yathrib ka dib olole militari oo halkaas ka dhacay, taariikhiyan ayaa aasaas u ah ayay leeyihiin magaaladdii hore ee Xamar Weyne ilaa qiyaastii 420-430 CE.

Bedka Banaadir (gobolka degsiimooyinka ay ka mid yihiin Muqdisho, Baraawe, Marka iyo magaalooyin kale oo xeebeed) waxaa lagu qeexay dukumintiga Griiga ee Periplus of the Erythraean Sea (oo la qoray qiyaastii sanadkii 460 CE) oo ka mid ah “Azania”, oo ah gobol ku xiran Charibael oo reer Homerites ah (oo lagu aqoonsan karo inuu yahay ‘Caamir Sharaxbil Ya’fir ibn As’ad Abu Kariib, oo ah wiilka boqorka aan soo sheegnay), sidaa darteed dhaqanka Muqdisho waxaa lagu taageeray cadeymo dukumiinti ah.

Sharahbil wuxuu ahaa Masiixi, sidoo kale wuxuu ahaa laantiisa reer Tubba, khilaafaadka diimeed ee ka jira dalka Himyar wuxuu xirayaa cadaabka qaranka.

Ximyar waxay ahayd waqtigan gobolka ugu xooga badan carabta, waxayna in badan ahaayeen dowlad adag muddo ku dhow qarni, laakiin dhimashadii ‘Caamir Sharahbiil wiilkiisa’ Ma’adi’Karib Yan’um ibn Sharahbil sanadkii 516, Himyar wuxay wajahday khalkhal xagga diinta ah Masiixiyiinta iyo Yuhuuddu waxay galeen dagaallo dil iyo ab-nac ah.

Nin yuhuudi ah oo xubin ka ahaa reer Tubba oo magaciisu ahaa Yusuf Asar Yathar (oo ku magac dheer Dhu Nuways) ayaa qabsaday carshiga (Hogaanka ) 518 wuxuu weeraray oo laayay Masiixiyiintii Najran (Shuhadada Najran waxaa lagu sheegay Quraanka Suurat al-Buruj ). Gowracaasi wuxuu argagax ku riday ummaddii Masiixiyiinta ee waagaas jirtay, iyo Imbaraadoorkii Masiixiyiinta ee Aksum,

Negusa Negast Kaleb Ella Atzbeha wuxuu ku soo duulay Himyar 522 wuxuuna qabsaday dalkoodii Yemen sanadkii 525. Dhulalka kale ee ku hoos jiray boqortooyadii Tubba lagama guuleysan oo waxay la galeen iska caabin dheer oo ka dhanka ah boqortooyada Aksum.

Mid ka mid ah boqortooyadii Tubba, Sharah’il Ya’abul (oo loo yaqaan “Dhu Yazan”) ayaa ka codsaday boqorka reer Sassanid ee Iran inuu ka caawiyo inuu ka kaxeeyo reer Aksum oo duulaan ku qabsaday Yemen, Shahenshah Khosrau wuxuu ahaa mid aad ula dhacsan talo soo jeedintaasi wuxuuna ku amray Ciidan reer Iiraan ah oo ka amar qaata Jeneraal Vahriz inay ku duulaan Yemen 577 wayna guuleysteen,

laakiin Ximyariyadu waxay kaliya ku guuleysteen inay ku bedelaan hal qabsade ( Abaan-duule ) mid kale, maadaama ay Sassanidku xukumi jireen magac mooyee” Wiilkiisa Sayf Abu Murrah bin Dhu Yazan ayaa beddelay isaga sanadkii 587 ka dibna waxaa dilay Sassanidiyadii 608 iyo Yaman oo kolkii dambe lagu daray Boqortooyadii Sassanid.

Hadaba waa suurtagal in laan ka mid ah boqortooyadii Tubba ay markaa ka aasaastay Muqdisho” Waxaa jira sheegashooyin Shingani ah oo uu aasaasay “Shingan ibn Hami ibn Ma’adi-Karib”, oo noqon kara ama aan kor ku soo xusnay Ma’adi-Karib ama Ma’adi-Kariib kale oo isna ahaa wiil kale oo Sharahbil ah.

Islaamku wuxuu yimid Muqdisha waxyar kadib Hijra, wuxuuna noqday magaalo ka tirsan Kalifiyada Ummayad 77 sano kadib Hijra ama 696 CE, sidaas darteed wuxuu si rasmi ah u soo afjaray
Taladii Ximyar ……..

Fiiro Gaara: Maxaynu ka fahanay Qormadan??

— In dhulka Soomaaliyeed ay goor waliba Gabaad u ahayd dadyowga ka soo firxada dagaalada..

–Soomaalida oo ahaa dad marti galinta ku fiican’ nasiibdarase dhulkoogii la sheegtay…

–Inay jireen dadyoow haystay Diimihii Injiil iyo Towred oo kolkii dambe Tarankoogu noqday Islaam sida Sharahbil wuxuu ahaa Masiixi, wuxuuna matalayay laantiisa reer Tubba.

–Sidoo kale waxaynu maqaalkan ka heli hogaamiyaashii isku hayay Diimaha inay in badan oo ka mida u soo baqooleen dhulkeena.

–Himyar wuxay wajahday khalkhal xagga diinta ah Masiixiyiinta iyo Yuhuuddu waxay galeen dagaallo dil iyo ab-nac ah.

— Xasuusnoow waxaa jir Tubba ( Tufa ) Beesha Garre iyo Himyar
( Xinyar ) Beesha Mururdase

Iskudubaridkii Gollaha Carro Edeg and ayrotv…..

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*